Nhiều trader dành nhiều năm tìm kiếm một chiến lược có tỷ lệ thắng thật cao. Một tỷ lệ thắng lớn luôn mang lại cảm giác yên tâm vì liên tục cung cấp những phản hồi tích cực. Tuy nhiên, thị trường không thưởng cho sự dễ chịu về mặt cảm xúc. Thị trường chỉ thưởng cho việc thực thi kỷ luật một lợi thế cạnh tranh trong khoảng thời gian đủ dài.

Một trong những bài học quan trọng nhất tôi học được từ giao dịch là: tính nhất quán quan trọng hơn việc đúng thường xuyên. Điều này trở nên rõ ràng hơn khi tôi so sánh chiến lược giao dịch theo xu hướng với giao dịch lướt sóng hàng ngày. Sức hấp dẫn của scalping rất dễ hiểu: nhiều giao dịch, nhiều phản hồi và thường có tỷ lệ thắng cao hơn. Trong khi đó, chiến lược giao dịch theo xu hướng đòi hỏi sự kiên nhẫn, khả năng chấp nhận thua lỗ và niềm tin vào một quy trình mà trong ngắn hạn có thể trông khá kém hiệu quả.

Tuy nhiên, theo thời gian, tôi nhận thấy mình tin tưởng phương pháp giao dịch theo xu hướng hơn. Không phải vì nó tạo ra các lệnh thắng liên tục, mà vì nó dựa trên một quy trình có thể lặp lại và tôi có thể thực hiện một cách nhất quán.

Quan sát

Có một điểm tương đồng thú vị giữa đầu tư và các mối quan hệ trong cuộc sống. Trong cả hai trường hợp, con người thường từ bỏ những gì đã được chứng minh chỉ để theo đuổi điều gì đó hấp dẫn hơn. Nhà đầu tư nhảy từ chiến lược này sang chiến lược khác sau một chuỗi thua lỗ. Trader thay đổi hệ thống chỉ sau vài lệnh thất bại. Nhu cầu được xác nhận ngay lập tức thường lấn át tính kỷ luật dài hạn.

Chiến lược giao dịch theo xu hướng thường mang lại cảm giác khó chịu vì tỷ lệ thắng có thể thấp hơn nhiều người tưởng tượng. Nhiều lệnh thất bại. Nhiều điểm vào lệnh bị dừng lỗ. Nếu chỉ nhìn từng giao dịch riêng lẻ, chiến lược này có vẻ rất kém hiệu quả. Nhưng đánh giá một hệ thống theo xu hướng qua từng lệnh cũng giống như đánh giá một doanh nghiệp chỉ bằng doanh thu của một ngày. Góc nhìn đó quá hẹp.

Điều khiến tôi chú ý là các thống kê này không hề ấn tượng nếu chỉ nhìn vào tỷ lệ thắng. Nhiều trader có thể bác bỏ chúng ngay lập tức. Tuy nhiên, danh mục đầu tư vẫn tiếp tục tiến gần hơn tới mục tiêu đề ra. Kết quả đó buộc tôi phải xem lại những giả định của bản thân về việc giao dịch thành công thực sự trông như thế nào.

Đường cong vốn kể một câu chuyện hoàn toàn khác so với tỷ lệ thắng. Thay vì tập trung vào việc các giao dịch thắng bao nhiêu lần, nó phản ánh hiệu ứng tích lũy của việc kiên trì theo đuổi một quy trình có thể lặp lại. Những tổn thất nhỏ được hấp thụ, trong khi một số xu hướng lớn đóng góp phần lớn vào hiệu suất tổng thể.

Giải thích

Lợi thế cốt lõi của chiến lược giao dịch theo xu hướng là không cần dự đoán chính xác mọi biến động của thị trường. Thay vào đó, nó tìm cách tham gia khi thị trường xuất hiện xu hướng rõ ràng và kéo dài. Phần lớn giao dịch có thể đóng góp rất ít, nhưng chỉ cần một vài xu hướng lớn cũng đủ tạo ra phần đáng kể trong tổng lợi nhuận.

Điều này tạo ra một thách thức tâm lý đặc biệt. Con người vốn thích nhận phần thưởng thường xuyên. Chúng ta thích cảm giác mình đúng. Giao dịch theo xu hướng lại yêu cầu chúng ta chấp nhận sai nhiều lần nhưng vẫn duy trì niềm tin rằng quy trình đang vận hành đúng. Chính yêu cầu này khiến chiến lược trở nên khó theo đuổi dù về mặt ý tưởng nó rất đơn giản.

Vì sao tỷ lệ thắng có thể gây hiểu lầm?

Nhiều trader xem tỷ lệ thắng là thước đo quan trọng nhất của một chiến lược. Trên thực tế, đó chỉ là một thành phần trong một phương trình lớn hơn nhiều. Một chiến lược có tỷ lệ thắng cao vẫn có thể thất bại nếu mức lỗ lớn hơn đáng kể so với mức lời. Ngược lại, một chiến lược có tỷ lệ thắng thấp vẫn có thể thành công nếu lợi nhuận từ các lệnh thắng vượt trội so với các lệnh thua.

Những câu hỏi hữu ích hơn là:

• Chiến lược có thể được lặp lại một cách nhất quán hay không?
• Rủi ro có thể được kiểm soát đều đặn hay không?
• Phương pháp này có khai thác một hành vi bền vững của thị trường hay không?
• Trader có thể tiếp tục thực thi trong những giai đoạn mức giảm tối đa không thể tránh khỏi hay không?

Những câu hỏi này tập trung vào quy trình thay vì kết quả ngắn hạn. Chúng chuyển sự chú ý khỏi cảm xúc nhất thời sang tính bền vững dài hạn.

Bằng chứng củng cố niềm tin

Niềm tin vào một quy trình không nên chỉ xuất phát từ sự lạc quan. Nó phải được củng cố bởi bằng chứng tích lũy từ việc thực thi nhất quán. Theo thời gian, kết quả sẽ hoặc củng cố hoặc làm suy yếu mức độ tin tưởng vào hệ thống. Điều quan trọng là phải cho quy trình đủ thời gian để bộc lộ bản chất thực sự của nó.

Giá trị của bằng chứng nằm ở chỗ nó biến niềm tin thành sự xác tín. Sự xác tín được xây dựng trên bằng chứng hoàn toàn khác với hy vọng. Hy vọng bỏ qua sự bất định. Bằng chứng thừa nhận sự bất định nhưng vẫn chứng minh rằng quy trình đó đáng để tiếp tục theo đuổi.

Hàm ý

Bài học này không chỉ áp dụng cho giao dịch. Nhà đầu tư, chủ doanh nghiệp và doanh nhân đều phải đối mặt với những tình huống mà phản hồi ngắn hạn có thể gây hiểu lầm. Kết quả trong ngắn hạn thường dao động mạnh ngay cả khi quy trình nền tảng vẫn đang hoạt động hiệu quả.

Vì vậy, một khung ra quyết định vững chắc đòi hỏi sự kiên nhẫn. Kiên nhẫn không phải là ngồi chờ thụ động. Đó là lựa chọn chủ động tiếp tục thực thi một quy trình đã được chứng minh bất chấp những khó chịu tạm thời. Trong nhiều trường hợp, lợi thế cạnh tranh không đến từ trí thông minh vượt trội mà đến từ sự nhất quán vượt trội.

Ngày nay, tôi dành ít thời gian hơn để tìm kiếm các chiến lược mới và dành nhiều thời gian hơn để tối ưu việc thực thi các chiến lược quen thuộc. Một setup đã được kiểm chứng trở nên có giá trị vì nó giảm bớt sự mệt mỏi trong quá trình ra quyết định và tạo ra tính lặp lại. Chính tính lặp lại cho phép hiệu suất xuất hiện từ quy trình thay vì từ dự đoán.

Suy cho cùng, bài học từ giao dịch theo xu hướng là bài học về sự tin tưởng. Niềm tin vào một quy trình phải được xây dựng bằng bằng chứng. Bằng chứng củng cố niềm tin. Niềm tin hỗ trợ kỷ luật. Kỷ luật tạo ra tính nhất quán. Và tính nhất quán thường là nền tảng của thành công dài hạn.

Thị trường không yêu cầu chúng ta phải đúng mỗi ngày. Thị trường chỉ yêu cầu chúng ta duy trì đủ kỷ luật để lợi thế cạnh tranh có thời gian phát huy sức mạnh của lãi kép. Sự khác biệt đó nghe có vẻ đơn giản, nhưng nó thay đổi tất cả.